<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="ZW07n0064h">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka, Electronic version, No. 64h 地藏菩薩十齋日</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻數位版, No. 64h 地藏菩薩十齋日</title>
			<author>張總整理</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>ZangWai</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>1卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">ZW</idno>.<idno type="vol">7</idno>.<idno type="no">64h</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2022-10-12 23:43:51 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Buddhist Texts not contained in the Tripiṭaka</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">藏外佛敎文獻</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">地藏菩薩十齋日</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Text as provided by Mr. Fang Guangchang</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">方廣錩大德提供</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>新式標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【藏外】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2010-01-28T17:55:30">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="1"/>
<lb ed="ZW" n="0360a09"/>
<lb ed="ZW" n="0360a10"/>
<lb ed="ZW" n="0360a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">錄文八</cb:mulu><head>〔錄文八〕<anchor xml:id="nkr_note_orig_0360002" n="0360002"/></head>
<lb ed="ZW" n="0360a12"/>
<lb ed="ZW" n="0360a13"/><p xml:id="pZW07p0360a1301">月一日，念定光佛一千遍，不墮刀山地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0360a14"/><p xml:id="pZW07p0360a1401">讚曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0360a1403"><l>聞說刀山不可攀，</l><l>嵯峨險峻使心酸。</l>
<lb ed="ZW" n="0360a15"/><l>遇逢齋日勤修福，</l><l>免見前程惡業牽。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0360a16"/>
<lb ed="ZW" n="0360a17"/><p xml:id="pZW07p0360a1701">日念藥師琉璃光佛千遍，不墮鑊湯地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0360a18"/><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0360a1801"><l>勸君勤念藥師尊，</l><l>免向鑊湯受苦辛。</l>
<lb ed="ZW" n="0360a19"/><l>落在波中何時出，</l><l>早修淨土脫沈淪。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0360a20"/>
<lb ed="ZW" n="0360a21"/><p xml:id="pZW07p0360a2101">日念賢劫千佛一千遍，不墮寒冰地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0360a22"/><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0360a2201"><l>就中最苦是寒冰，</l><l>蓋因裸露對神明。</l>
<lb ed="ZW" n="0360a23"/><l>但念諸佛求功德，</l><l>罪業消除好處生。</l></lg>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0361a" n="0361a"/>
<lb ed="ZW" n="0361a01"/>
<lb ed="ZW" n="0361a02"/><p xml:id="pZW07p0361a0201">日念阿彌陀佛千遍，不墮劍樹地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0361a03"/><p xml:id="pZW07p0361a0301">讚曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0361a0303"><l>聞說彌陀福最強，</l><l>□殘劍樹□消亡。</l>
<lb ed="ZW" n="0361a04"/><l>自作自招還自受，</l><l>莫待□時手腳□。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0361a05"/>
<lb ed="ZW" n="0361a06"/><p xml:id="pZW07p0361a0601">□□□□如來一千遍，不墮拔舌地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0361a07"/><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0361a0701"><l>拔舌更使鐵牛耕，</l><l>萬種淩持不暫停。</l>
<lb ed="ZW" n="0361a08"/><l>要免閻王親叫問，</l><l>持念地藏一千聲。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0361a09"/>
<lb ed="ZW" n="0361a10"/><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0361a1001"><l>假使熱鐵輪，</l><l>於我頂上旋，</l>
<lb ed="ZW" n="0361a11"/><l>終不以此苦，</l><l>退轉菩提心。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0361a12"/>
<lb ed="ZW" n="0361a13"/><p xml:id="pZW07p0361a1301">日念大勢至如來一千遍，不墮毒蛇地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0361a14"/><p xml:id="pZW07p0361a1401">讚曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0361a1403"><l>菩薩慈悲廣大多，</l><l>救苦常敎出愛河。</l>
<lb ed="ZW" n="0361a15"/><l>九品蓮花分沾有分，</l><l>毒蛇豈敢便相過？</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0361a16"/>
<lb ed="ZW" n="0361a17"/><p xml:id="pZW07p0361a1701">日念觀音菩薩千遍，不墮挫碓地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0361a18"/><p xml:id="pZW07p0361a1801">讚曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0361a1803"><l>斬身挫碓沒休時，</l><l>都緣造惡不修持。</l>
<lb ed="ZW" n="0361a19"/><l>觀音哀愍衆生苦，</l><l>免離地獄現慈悲。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0361a20"/>
<lb ed="ZW" n="0361a21"/><p xml:id="pZW07p0361a2101">大藏佛說《出曜經》<anchor xml:id="nkr_note_orig_0361001" n="0361001"/>：</p>
<lb ed="ZW" n="0361a22"/><p xml:id="pZW07p0361a2201">佛言：衆生習惡，如鐵生垢。</p>
<lb ed="ZW" n="0361a23"/><p xml:id="pZW07p0361a2301">頌曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0361a2303"><l>如鐵生垢，</l><l>反食其身。</l>
<lb ed="ZW" n="0361a24"/><l>惡生於心，</l><l>還自害形。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0361a25"/>
<lb ed="ZW" n="0361a26"/><p xml:id="pZW07p0361a2601">佛語眞實　決定不虛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0362001" n="0362001"/>。</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0362a" n="0362a"/>
<lb ed="ZW" n="0362a01"/>
<lb ed="ZW" n="0362a02"/><p xml:id="pZW07p0362a0201">日念<name role="" type="person">盧舍那佛</name>千遍，不墮鋸解地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0362a03"/><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0362a0301"><l>如來功德大圓明，</l><l>由如朗月出群星。</l>
<lb ed="ZW" n="0362a04"/><l>但念能除多種罪，</l><l>鋸解無由敢用君。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0362a05"/>
<lb ed="ZW" n="0362a06"/><p xml:id="pZW07p0362a0601">日念藥王<name role="" type="person">藥上菩薩</name>千遍，不墮鐵床地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0362a07"/><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0362a0701"><l>菩薩眞名號藥王，</l><l>鐵床更用火燒烊。</l>
<lb ed="ZW" n="0362a08"/><l>直饒造業如山重，</l><l>但念衆名免衆殃。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0362a09"/>
<lb ed="ZW" n="0362a10"/><p xml:id="pZW07p0362a1001">日念釋迦牟尼佛一千遍，不墮黑暗地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0362a11"/><p xml:id="pZW07p0362a1101">讚曰：</p><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0362a1103"><l>持齋事佛好看經，</l><l>積善冥司註姓名。</l>
<lb ed="ZW" n="0362a12"/><l>更誦彌陀一千遍，</l><l>自然黑暗顯光明。</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0362a13"/>
<lb ed="ZW" n="0362a14"/><p xml:id="pZW07p0362a1401">〔錄文完〕</p>
<lb ed="ZW" n="0362a15"/>
<lb ed="ZW" n="0362a16"/><cb:div type="w"><byline cb:type="other">（方廣錩修改審定）</byline></cb:div></cb:div>
<lb ed="ZW" n="0362a17"/>
<lb ed="ZW" n="0362a18"/>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0363a" n="0363a"/>
<lb ed="ZW" n="0363a01"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">附：關於《地藏菩薩十齋日》</cb:mulu><head>〔附〕
<lb ed="ZW" n="0363a02"/>關於《地藏菩薩十齋日》</head>
<lb ed="ZW" n="0363a03"/>
<lb ed="ZW" n="0363a04"/><byline cb:type="author">張總</byline>
<lb ed="ZW" n="0363a05"/>
<lb ed="ZW" n="0363a06"/><p xml:id="pZW07p0363a0601">《地藏菩薩十齋日》是個短小的儀範，從敦煌寫本與
<lb ed="ZW" n="0363a07"/>大足石刻，我們已看到其頗爲豐富的類型變化，說明了其在
<lb ed="ZW" n="0363a08"/>古代社會受到重視，不斷演進的事實。「齋」在佛敎之中起
<lb ed="ZW" n="0363a09"/>源是很早的，其梵語爲「uposadha」,音譯爲「烏甫沙他、
<lb ed="ZW" n="0363a10"/>布薩陀婆」，略譯爲「布薩」。古印度吠陀時代以來卽有祭
<lb ed="ZW" n="0363a11"/>禮，在新月祭與滿月祭前一天行預備祭，就稱爲布薩。屆時
<lb ed="ZW" n="0363a12"/>行斷食與住淸淨之法，並懺悔罪過，潔淨身心。佛陀時代尼
<lb ed="ZW" n="0363a13"/>乾子等外道亦用此法，集會一處並持斷食四戒，成爲風氣，
<lb ed="ZW" n="0363a14"/>因而佛陀也允許僧團采此法以行事。「齋」在佛敎中廣義是
<lb ed="ZW" n="0363a15"/>指淸淨身心，狹義原是特指「過午不食」。《釋氏要覽》卷
<lb ed="ZW" n="0363a16"/>上稱「佛敎以過中不食名齋」，否則爲「非時食」。這種風
<lb ed="ZW" n="0363a17"/>習對俗衆影響也很大，因爲在家俗衆遵從的「八關齋戒」，
<lb ed="ZW" n="0363a18"/>就是在特定時日遵守七項戒律，並且持齋，卽不「非時
<lb ed="ZW" n="0363a19"/>食」。持齋戒的日子就是齋日。佛敎對於齋日也有不同說法
<lb ed="ZW" n="0363a20"/>與規制，如三齋日、四齋日、六齋日、九齋日、十齋日及長
<lb ed="ZW" n="0363a21"/>齋月等。我們上擧的《大乘四大齋日》中就列出了四齋日、
<lb ed="ZW" n="0363a22"/>六齋日與十齋日等。佛經中關於齋日來歷也有不同說法，約
<lb ed="ZW" n="0363a23"/>可歸結爲兩種：四天王與天帝釋於齋日下界巡視（《四天王
<lb ed="ZW" n="0363a24"/>經》等）；諸鬼王在特定時日得勢，伺機害人，因而須持齋
<lb ed="ZW" n="0363a25"/>戒（《法苑珠林》引《天地本起經》）。中國佛敎自南北朝以
<lb ed="ZW" n="0363a26"/>來，形成了將不殺生的戒律貫徹至素食的傳統，因而持齋的
<lb ed="ZW" n="0363a27"/>含義有了從「過午不食」至「素食」的轉化。</p>
<lb ed="ZW" n="0363a28"/><p xml:id="pZW07p0363a2801">從我們錄考的《十齋日》類的儀範來看，強調了在齋
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0364a" n="0364a"/>
<lb ed="ZW" n="0364a01"/>日念誦佛菩薩之名的功德，但某日某神下界的淵源是很淸楚
<lb ed="ZW" n="0364a02"/>的。此類儀範的繁簡不同模式，相當淸晰地反映出其演化的
<lb ed="ZW" n="0364a03"/>軌迹。結合一些相關的經籍，可以槪括出其遞進的過程。從
<lb ed="ZW" n="0364a04"/>此類經本中聯<anchor xml:id="nkr_note_add_0364a0401" n="0364a0401"/><anchor xml:id="beg0364a0401" n="0364a0401"/>繫<anchor xml:id="end0364a0401"/>於<name role="" type="person">玄奘</name>法師與開元皇帝的傳說、載記等等，
<lb ed="ZW" n="0364a05"/>可推知其不會產生在初、唐盛時，說法最爲完備的《地藏菩
<lb ed="ZW" n="0364a06"/>薩十齋日》，約形成於盛唐以後，並在相當時段內延續。以
<lb ed="ZW" n="0364a07"/>下我們就約略地梳理其遞進的過程。當然，其中有些簡單形
<lb ed="ZW" n="0364a08"/>式未必產生在繁複形式之前，但總體的發展過程與邏輯演
<lb ed="ZW" n="0364a09"/>進，應不會有太大的失誤之處。</p>
<lb ed="ZW" n="0364a10"/><p xml:id="pZW07p0364a1001">此儀範最簡化的第一種系統應在北京大學圖書館藏本
<lb ed="ZW" n="0364a11"/>所體現、另兩個《大乘四大齋日》中亦包含有此形式，卽：</p>
<lb ed="ZW" n="0364a12"/><p xml:id="pZW07p0364a1201">某日，某某神下。</p>
<lb ed="ZW" n="0364a13"/><p xml:id="pZW07p0364a1301">第二種系統數本分兩種錄文，基本模式相同，錄文二無
<lb ed="ZW" n="0364a14"/>題，較錄文一增加了念佛菩薩名的內容。錄文三兩本之相關
<lb ed="ZW" n="0364a15"/>內容均以<name role="" type="person">玄奘</name>法師之名爲題：如伯3809號首題爲《<name role="" type="person">玄奘</name>法師
<lb ed="ZW" n="0364a16"/>禮拜逐月有十齋日》；斯2565號雖屬《佛說金剛經纂》，但相
<lb ed="ZW" n="0364a17"/>關部分有內題，作「<name role="" type="person">玄奘</name>法師禮拜逐月有十齋日」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0364001" n="0364001"/>。從文
<lb ed="ZW" n="0364a18"/>本內容看，錄文三增加出「齋」與「界」兩字，因而此系統
<lb ed="ZW" n="0364a19"/>模式如下：</p>
<lb ed="ZW" n="0364a20"/><p xml:id="pZW07p0364a2001">某日（齋），某某神下（界），念某佛或菩薩。</p>
<lb ed="ZW" n="0364a21"/><p xml:id="pZW07p0364a2101">此系統兩種錄文內涵卻有不同處，最重要處是斯4175號
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0365a" n="0365a"/>
<lb ed="ZW" n="0365a01"/>在閻羅王下時念觀世音菩薩，而以<name role="" type="person">玄奘</name>法師題名的兩本在閻
<lb ed="ZW" n="0365a02"/>羅王天子下時念地藏菩薩，其他數處也有次序的不同。此種
<lb ed="ZW" n="0365a03"/>模式增加了念佛名的內容，我們在相關的經文的斯6330號背
<lb ed="ZW" n="0365a04"/>面之《十齋日儀軌》中也可讀到關於念佛名咒的規定，雖然
<lb ed="ZW" n="0365a05"/>其內容只是在每月三個日子裏分別念藥師、阿彌陀、釋迦三
<lb ed="ZW" n="0365a06"/>位佛之咒語，其數與《十齋日儀軌》之定名並不相符。</p>
<lb ed="ZW" n="0365a07"/><p xml:id="pZW07p0365a0701">第三種系統標爲《每月十齋日》文本，共有四件，錄爲
<lb ed="ZW" n="0365a08"/>兩種。上海博物館48號<anchor xml:id="nkr_note_orig_0365001" n="0365001"/>，斯5541號，以及斯6897號，此
<lb ed="ZW" n="0365a09"/>三本文前都題有《每月十齋日》。斯2143號則標題處已殘，
<lb ed="ZW" n="0365a10"/>題前一行有「每月惡日並是十齋日」字樣。這幾件寫本體現
<lb ed="ZW" n="0365a11"/>的典型齋儀模式爲：</p>
<lb ed="ZW" n="0365a12"/><p xml:id="pZW07p0365a1201">某日，某某神下，此日齋者不墮某某地獄。</p>
<lb ed="ZW" n="0365a13"/><p xml:id="pZW07p0365a1301">但斯6897號又有特別處，在「不墮某某地獄」後出現了
<lb ed="ZW" n="0365a14"/>戒禁眼耳口鼻諸感官之欲和「除罪多少劫」的內容。而且
<lb ed="ZW" n="0365a15"/>此本多與《十二月禮佛名》相鄰，其每月日禮佛後除罪免劫
<lb ed="ZW" n="0365a16"/>的內容爲其後的範本汲收。另一相關經文斯5551號《齋日行
<lb ed="ZW" n="0365a17"/>事》之中，雖也只在每月的三天規定了念誦的規制，但已出
<lb ed="ZW" n="0365a18"/>現了較完備的規制。卽「某日齋，念某佛某神降下，不破齋
<lb ed="ZW" n="0365a19"/>者滅罪某某劫，不墮某某地獄」。</p>
<lb ed="ZW" n="0365a20"/><p xml:id="pZW07p0365a2001">第四種系統情況是標爲《地藏菩薩十齋日》的寫本。此
<lb ed="ZW" n="0365a21"/>種寫本連藏文本共達七件。斯2568號題《地藏菩薩十齋
<lb ed="ZW" n="0365a22"/>日》，伯3011號題爲《地藏菩薩拾齋日》。斯4443號背面與
<lb ed="ZW" n="0365a23"/>斯5892號兩本都題爲《地藏菩薩經十齋日》，後者爲縫繢
<lb ed="ZW" n="0365a24"/>裝，題有「甲戌年三十日三界寺僧沙彌法定師記耳」。國家
<lb ed="ZW" n="0365a25"/>圖書館發七號標題是《地藏菩薩經十齋》。Pt.941爲法國所
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0366a" n="0366a"/>
<lb ed="ZW" n="0366a01"/>藏的藏文本，其首尾皆殘，但內容與上述的寫本情況是完全
<lb ed="ZW" n="0366a02"/>一致的。Ch.9Ⅱ.17是《古藏文音譯漢字寫本長卷》，其中
<lb ed="ZW" n="0366a03"/>第278至290行爲《地藏菩薩十齋日》的古藏文音譯本<anchor xml:id="nkr_note_orig_0366001" n="0366001"/>。
<lb ed="ZW" n="0366a04"/>此種寫本的模式爲：</p>
<lb ed="ZW" n="0366a05"/><p xml:id="pZW07p0366a0501">某日，某神下，念某某佛（菩薩），不墮某某地獄，持
<lb ed="ZW" n="0366a06"/>齋除罪某某劫。</p>
<lb ed="ZW" n="0366a07"/><p xml:id="pZW07p0366a0701">此寫本之中斯4443號背後此十齋日不全，只存五齋日。
<lb ed="ZW" n="0366a08"/><name role="" type="person">國家圖書館</name>所藏此本書寫十分精美<anchor xml:id="nkr_note_orig_0366002" n="0366002"/>。這種模式不唯數量
<lb ed="ZW" n="0366a09"/>多，有藏文本，且因汲取了第二模式的念誦、第三模式的不
<lb ed="ZW" n="0366a10"/>墮地獄及《十二月禮佛名》中的免罪多少劫，而形成了最完
<lb ed="ZW" n="0366a11"/>備的模式。</p>
<lb ed="ZW" n="0366a12"/><p xml:id="pZW07p0366a1201">第五種系統情況是標爲《大乘四齋日》的寫本。有斯2567
<lb ed="ZW" n="0366a13"/>號與伯3795號。其斯2567號的內容中含有《地藏菩薩十齋
<lb ed="ZW" n="0366a14"/>日》，僅除齋除罪某某劫與不墮某某地獄順序相反。此種情
<lb ed="ZW" n="0366a15"/>況主要特徵是多種齋日彙集。在地藏十齋日外還有一年中的
<lb ed="ZW" n="0366a16"/>大乘四齋日、一年中的三長齋月、十齋日與十二月禮多記
<lb ed="ZW" n="0366a17"/>等。而伯3795號中則沒有《地藏菩薩十齋日》的內容，但
<lb ed="ZW" n="0366a18"/>也與前本同樣有只講「某日某神下」的十齋日，此題之下的
<lb ed="ZW" n="0366a19"/>模式較上種已無實質變化，其特點只是將數個齋日規制集中
<lb ed="ZW" n="0366a20"/>論述。</p>
<lb ed="ZW" n="0366a21"/><p xml:id="pZW07p0366a2101">第六系統模式見於大足石刻。其特點是加上了讚詞與雕
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0367a" n="0367a"/>
<lb ed="ZW" n="0367a01"/>刻，並雕造有豐富精妙的圖像。前面部分則有簡化刪節。具
<lb ed="ZW" n="0367a02"/>體體現爲：</p>
<lb ed="ZW" n="0367a03"/><p xml:id="pZW07p0367a0301">日念某佛菩薩，不墮某某地獄＋讚詞＋某地獄雕刻。</p>
<lb ed="ZW" n="0367a04"/><p xml:id="pZW07p0367a0401">此模式反映的特點在著名的敦煌寫本《佛說十王經》中
<lb ed="ZW" n="0367a05"/>也有出現。《佛說十王經》之中也是讚詞與畫面相對應，經
<lb ed="ZW" n="0367a06"/>中的插圖完全是依照讚詞而作出的。《佛說十王經》本身亦
<lb ed="ZW" n="0367a07"/>題爲成都府大聖慈寺沙門藏川所述。因而其中能反映出唐以
<lb ed="ZW" n="0367a08"/>來佛敎圖文之間的關係。</p>
<lb ed="ZW" n="0367a09"/><p xml:id="pZW07p0367a0901">還有與十齋日性質相關的兩個寫本，上面列第二、三系
<lb ed="ZW" n="0367a10"/>統之中已有提及，卽斯6330號背面的《十齋日儀軌》與斯5551
<lb ed="ZW" n="0367a11"/>號《齋日行事》。這兩本的內容雖不足十個齋日，但性質卻
<lb ed="ZW" n="0367a12"/>與上述十齋日密切相關，形制介於十齋日簡單模式與複雜模
<lb ed="ZW" n="0367a13"/>式之間，因而此齋日儀範對說明《十齋日》或《地藏菩薩十
<lb ed="ZW" n="0367a14"/>齋日》的形成是十分有益的。其中《十齋日儀軌》行文中僅
<lb ed="ZW" n="0367a15"/>說某日齋念某佛之咒，後接咒文。實際上此《儀軌》只講了
<lb ed="ZW" n="0367a16"/>三個日子,卽每月八日、十五日與月盡日分別念藥師佛、阿
<lb ed="ZW" n="0367a17"/>彌陀佛、釋迦牟尼佛三個佛咒語的規制<anchor xml:id="nkr_note_orig_0367001" n="0367001"/>，體現了某日念某
<lb ed="ZW" n="0367a18"/>佛的規則。而《齋日行事》在關於八日、十五日、二十三日
<lb ed="ZW" n="0367a19"/>這三個齋日行事規範字句中，「八日齋念藥師光琉璃佛，太
<lb ed="ZW" n="0367a20"/>子降下，不破齋者滅罪一百二十劫，不〔墮〕粉草地獄」，已
<lb ed="ZW" n="0367a21"/>體現出形態完備的模式。</p>
<lb ed="ZW" n="0367a22"/><p xml:id="pZW07p0367a2201">另要注意的問題，就是此《地藏菩薩十齋日》等，往往
<lb ed="ZW" n="0367a23"/>與《十二月禮佛文》等相鄰，其間也必有密切關係。如下面
<lb ed="ZW" n="0367a24"/>之例：</p>
<lb ed="ZW" n="0367a25"/><p xml:id="pZW07p0367a2501">上海博物館48號中，《每月十齋日》下接《開元皇帝勸
<lb ed="ZW" n="0367a26"/>十齋讚》、《十二月禮佛名》、《上皇勸善斷肉文》。</p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0368a" n="0368a"/>
<lb ed="ZW" n="0368a01"/><p xml:id="pZW07p0368a0101">斯5541號《佛勸十齋讚》下接《十二月禮佛名》、《上
<lb ed="ZW" n="0368a02"/>皇勸善斷肉文》、《每月十齋日》。</p>
<lb ed="ZW" n="0368a03"/><p xml:id="pZW07p0368a0301">斯2143號《十二月禮多記》下接《每月十齋日》。</p>
<lb ed="ZW" n="0368a04"/><p xml:id="pZW07p0368a0401">斯2565號背《每月十齋日》下接《十二月禮佛名》。</p>
<lb ed="ZW" n="0368a05"/><p xml:id="pZW07p0368a0501">伯3809號《每月十齋日》下接《十二月禮佛文》。</p>
<lb ed="ZW" n="0368a06"/><p xml:id="pZW07p0368a0601">北京大學圖書館D074號《每月十齋日》下接《十二月
<lb ed="ZW" n="0368a07"/>禮佛文》。</p>
<lb ed="ZW" n="0368a08"/><p xml:id="pZW07p0368a0801">斯2567號《大乘四齋日》下接《年三長齋月》、《六齋
<lb ed="ZW" n="0368a09"/>日》、《十齋日》、《地藏菩薩十齋日》、《十二月禮佛文》。</p>
<lb ed="ZW" n="0368a10"/><p xml:id="pZW07p0368a1001">伯3795號《大乘四齋日等諸齋曆》下接《十二月禮佛
<lb ed="ZW" n="0368a11"/>文》。</p>
<lb ed="ZW" n="0368a12"/><p xml:id="pZW07p0368a1201">因而，在此將其中重要者一倂錄出：</p>
<lb ed="ZW" n="0368a13"/><p xml:id="pZW07p0368a1301">上博的《開元皇帝勸十齋讚》與斯5541《佛勸十齋讚》
<lb ed="ZW" n="0368a14"/>是完全相同的一首詩。卽；</p>
<lb ed="ZW" n="0368a15"/><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0368a1501"><l>「每月十齋斷宰煞，</l><l>廣修善業度僧尼，</l>
<lb ed="ZW" n="0368a16"/><l>胎生化生勤念佛，</l><l>勇猛精進大慈悲。」</l></lg>
<lb ed="ZW" n="0368a17"/><p xml:id="pZW07p0368a1701">《上皇勸善斷肉文》（上博48號）爲底本，斯5541爲
<lb ed="ZW" n="0368a18"/>校本。</p>
<lb ed="ZW" n="0368a19"/><lg type="regular" xml:id="lgZW07p0368a1901"><l>「稟性雖千種，</l><l>貪生共一般。</l>
<lb ed="ZW" n="0368a20"/><l>從頭皆覓活，</l><l>若個不求安。</l>
<lb ed="ZW" n="0368a21"/><l>怕急緣防箭，</l><l>高飛恐被彈。</l>
<lb ed="ZW" n="0368a22"/><l>炬堪鷹犬逐，</l><l>誰忍綱羅縵。</l>
<lb ed="ZW" n="0368a23"/><l>豬伏哀離圈，</l><l>羊牽惡出欄。</l>
<lb ed="ZW" n="0368a24"/><l>苦痛知何說，</l><l>忙迷如許難。</l>
<lb ed="ZW" n="0368a25"/><l>持刀咽不刺，</l><l>將肉口中食<anchor xml:id="nkr_note_orig_0368001" n="0368001"/>。</l>
<lb ed="ZW" n="0368a26"/><l>已言食肉者，</l><l>自割始嘗看。」</l></lg>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0369a" n="0369a"/>
<lb ed="ZW" n="0369a01"/><p xml:id="pZW07p0369a0101">《十二月禮佛名》與《十二月禮多記》內容也完全相同。
<lb ed="ZW" n="0369a02"/>是說在一年的十二月各一天依制向某方禮拜，可以得除罪多
<lb ed="ZW" n="0369a03"/>少劫之功效，達滅罪修福的功能。此段禮佛文的前後都強調
<lb ed="ZW" n="0369a04"/><name role="" type="person">玄奘</name>法師，並說此禮儀是<name role="" type="person">玄奘</name>爲救衆生從十二部經中略出。
<lb ed="ZW" n="0369a05"/>《十齋日》與此十二月禮佛文相鄰最多，因而從其中汲取了
<lb ed="ZW" n="0369a06"/>「除罪某某劫」的內容也很自然了。《十齋日》並且也染上
<lb ed="ZW" n="0369a07"/>了出自<name role="" type="person">玄奘</name>法師的一些色彩。如斯2143號標題的「又略每
<lb ed="ZW" n="0369a08"/>月惡日並是十齋日」，其「又略」就是<name role="" type="person">玄奘</name>「又略」出十齋
<lb ed="ZW" n="0369a09"/>日之意，伯3809號直接標爲《<name role="" type="person">玄奘</name>法師禮佛十齋日》，而伯
<lb ed="ZW" n="0369a10"/>3795號在數種齋曆後總結道：右上件齋月日是<name role="" type="person">玄奘</name>法師在
<lb ed="ZW" n="0369a11"/>十二部經中略出。有人能滿三年，每依時持齋禮拜，所求必
<lb ed="ZW" n="0369a12"/>須抄本流轉，除罪十萬六千六百劫。</p>
<lb ed="ZW" n="0369a13"/><p xml:id="pZW07p0369a1301">例如伯3809號：</p>
<lb ed="ZW" n="0369a14"/><p xml:id="pZW07p0369a1401">「西京<name role="" type="person">龍興寺</name><name role="" type="person">玄奘</name>法師，於西國來大唐國，有十二月禮
<lb ed="ZW" n="0369a15"/>佛日。每月只在一日：</p>
<lb ed="ZW" n="0369a16"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemZW07p0369a1601">正月一日平明時向東方禮佛四拜，除罪二百三十劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a17"/><item xml:id="itemZW07p0369a1701">二月八日雞明平時向西方禮佛四拜，除罪一百二十；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a18"/><item xml:id="itemZW07p0369a1801">三月七日向西方禮佛四拜，除罪一百四十劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a19"/><item xml:id="itemZW07p0369a1901">四月八日向北方禮佛四拜，除罪一百二十劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a20"/><item xml:id="itemZW07p0369a2001">五月五日黃昏時向東方禮佛四拜，除罪一千八百劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a21"/><item xml:id="itemZW07p0369a2101">六月六日黃昏時向東方禮佛四拜，除罪一千八百劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a22"/><item xml:id="itemZW07p0369a2201">七月七日平明時向東方禮佛九拜，除罪一千八百劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a23"/><item xml:id="itemZW07p0369a2301">八月八日卯時向東方禮佛十拜，除罪三萬三千劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a24"/><item xml:id="itemZW07p0369a2401">九月十日寅時向東方禮佛<anchor xml:id="nkr_note_orig_0369001" n="0369001"/>九拜，除罪一千八百劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a25"/><item xml:id="itemZW07p0369a2501">十月一日卯時向南方禮佛九拜，除罪一千劫；</item>
<lb ed="ZW" n="0369a26"/><item xml:id="itemZW07p0369a2601">十一月一日黃昏時向南方禮佛九拜，除罪一千劫；</item>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0370a" n="0370a"/>
<lb ed="ZW" n="0370a01"/><item xml:id="itemZW07p0370a0101">十二月十三日黃昏時向西方禮佛九拜，除罪一千劫。</item></list>
<lb ed="ZW" n="0370a02"/><p xml:id="pZW07p0370a0201">「右件禮佛月日之時，此是賢聖集會，勸諸大地衆生，一
<lb ed="ZW" n="0370a03"/>心於佛月日不得失時，令諸衆生不求稱遂，若能傳寫傳流與
<lb ed="ZW" n="0370a04"/>人除罪三萬九千六百劫，若能敎受一人受持除罪恒河沙數
<lb ed="ZW" n="0370a05"/>劫。」</p>
<lb ed="ZW" n="0370a06"/><p xml:id="pZW07p0370a0601">此《十二月禮佛名》中每個禮佛日遵制都能得到除罪多
<lb ed="ZW" n="0370a07"/>少劫的功德。其文前的《十齋日》中卻無此內容。而《地藏
<lb ed="ZW" n="0370a08"/>菩薩十齋日》的功德之中卻有除罪數劫說法，其來源與此經
<lb ed="ZW" n="0370a09"/>本的關係已很淸楚無誤了。而上述《勸十齋讚》與《勸善斷
<lb ed="ZW" n="0370a10"/>肉文》則很明確地宣揚不殺生的思想，並與每月十齋日直接
<lb ed="ZW" n="0370a11"/>相關，這不但來源自佛敎戒律，而且肯定亦源於中國僧俗的
<lb ed="ZW" n="0370a12"/>素食傳統。</p>
<lb ed="ZW" n="0370a13"/><p xml:id="pZW07p0370a1301">還須注意的是一些經典中對「十齋日」的提法與論
<lb ed="ZW" n="0370a14"/>述。在《地藏菩薩本願經》的第六品中，就列出了每月遵守
<lb ed="ZW" n="0370a15"/>的十齋日之時日，並強調其日諸罪結集，定其輕重，因而閻
<lb ed="ZW" n="0370a16"/>浮提衆生在佛菩薩像前誦本經，可得福報，永離惡趣。《地
<lb ed="ZW" n="0370a17"/>藏菩薩發心因緣十王經》中也有在某齋日念某佛的例制。</p>
<lb ed="ZW" n="0370a18"/><p xml:id="pZW07p0370a1801">《地藏菩薩本願經･如來讚歎品第六》中佛對普廣菩薩
<lb ed="ZW" n="0370a19"/>說地藏菩薩利益人天福德之事時說到：</p>
<lb ed="ZW" n="0370a20"/><p xml:id="pZW07p0370a2001">「復次普廣，若未來世衆生，於月一日，八日、十四日、
<lb ed="ZW" n="0370a21"/>十五日、十八日、二十三、二十四、二十八、二十九乃至三
<lb ed="ZW" n="0370a22"/>十日，是諸日等，諸罪結集，定其輕重。<name role="" type="person">南閻浮提</name>衆生，擧
<lb ed="ZW" n="0370a23"/>止動念，無不是業，無不是罪，……能於是十齋日對佛、菩
<lb ed="ZW" n="0370a24"/>薩、諸賢聖像前讀是經一遍。東西南北百由旬內，無諸災難。
<lb ed="ZW" n="0370a25"/>當此居家，若長若幼，現在未來百千歲中，永離惡趣。能於
<lb ed="ZW" n="0370a26"/>十齋日每轉一遍，現世今此居家無諸橫病，衣食豐溢。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0370001" n="0370001"/></p>
<pb ed="ZW" xml:id="ZW07.0064h.0371a" n="0371a"/>
<lb ed="ZW" n="0371a01"/><p xml:id="pZW07p0371a0101">《地藏菩薩發心因緣十王經》刊於日本《卍續藏》150
<lb ed="ZW" n="0371a02"/>册中。其中第五<name role="" type="person">閻魔王</name>國內容中有：</p>
<lb ed="ZW" n="0371a03"/><p xml:id="pZW07p0371a0301">「生於十齋日，受持十戒存當苦悲。一日至心進念定光
<lb ed="ZW" n="0371a04"/>佛，八日至心進念藥師琉璃光如來，十四日至心進念賢劫千
<lb ed="ZW" n="0371a05"/>佛，十五日至心進念阿彌陀佛，十八日至心進念地藏菩薩，
<lb ed="ZW" n="0371a06"/>從旦至食，供養稱名，必定不受四惡道苦。二十三日至心進
<lb ed="ZW" n="0371a07"/>念勢至菩薩，二十四日至心敬念觀世音菩薩，二十八日至心
<lb ed="ZW" n="0371a08"/>進念毗盧遮那如來，二十九日至心進念藥王菩薩，三十日至
<lb ed="ZW" n="0371a09"/>心進念釋迦牟尼佛。」<anchor xml:id="nkr_note_orig_0371001" n="0371001"/></p>
<lb ed="ZW" n="0371a10"/><p xml:id="pZW07p0371a1001">由此可知，《地藏菩薩本願經》強調了在十齋日念此經
<lb ed="ZW" n="0371a11"/>的功德。其中提到了十齋日，其諸罪結集，定其輕重的說法
<lb ed="ZW" n="0371a12"/>應是來自四天王經。並而《地藏十王經》則談到了三長月，
<lb ed="ZW" n="0371a13"/>並述及在十個齋日念佛菩薩名號的規定。</p>
<lb ed="ZW" n="0371a14"/><p xml:id="pZW07p0371a1401">在上擧的斯2143號十齋日後面，還特意強調了持齋之
<lb ed="ZW" n="0371a15"/>時間，卽，「其時節注意齋後午前卽下，……至時千萬努力
<lb ed="ZW" n="0371a16"/>念佛，修善愼之，勿使察錄，……負罪愆誰能相救」。</p>
<lb ed="ZW" n="0371a17"/><p xml:id="pZW07p0371a1701">從以上諸形式的各本的模式遞進表現，以及相關經典
<lb ed="ZW" n="0371a18"/>與寫本的情況，可以知道由《十齋日》到《地藏菩薩十齋日》
<lb ed="ZW" n="0371a19"/>的脈絡演進已很淸晰。《地藏菩薩十齋日》不僅從使這個簡
<lb ed="ZW" n="0371a20"/>單儀範達到了完備，而且將其中地藏菩薩的地位提升到相當
<lb ed="ZW" n="0371a21"/>地位。這些經本之中，有些地藏菩薩是與太山府君相聯繫，
<lb ed="ZW" n="0371a22"/>有些又與閻羅天王相關聯，而大足石刻十地獄之上主體，就
<lb ed="ZW" n="0371a23"/>雕刻出了地藏菩薩巨像。總之，從唐宋時代《地藏菩薩十齋
<lb ed="ZW" n="0371a24"/>日》的演進，圖文之間相聯繫，也可具體見出地藏信仰的繁
<lb ed="ZW" n="0371a25"/>盛。</p></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0364a0401" to="#end0364a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">繫</lem><rdg wit="#wit.orig">係</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="zangwai-notes">
<head>方廣錩 校注</head>
<p>
<note n="0360002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0360002">《藏外佛敎文獻》第四輯中載有陳明光先生對大足石刻經偈的錄文，以及有關論文《藏外石刻文獻⸺書在整理大足寶頂石刻經文偈頌之後》。請參見。</note>
<note n="0361001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0361001">這段文字豎刻在挫碓腳踏架面上。</note>
<note n="0362001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0362001">這段文字刻在石碓柱上。</note>
<note n="0364001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0364001">斯3809號在《敦煌寶藏》中題爲《<name role="" type="person">玄奘</name>法師禮佛十齋日》，實際內容還有《十二月禮佛文》。斯4175號在《敦煌寶藏》中題爲《每月逐日念佛名》。斯2565號原尾題爲《金剛經篡一卷》，此卷實與伯3024號爲同一經典，可綴接。伯3024號爲前半部分，有首題；英藏爲後，有尾題。方廣錩先生已對此卷作了綴合並研究，見《佛說金剛經篡》，《藏外佛敎文獻》第一輯，354頁。</note>
<note n="0365001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0365001">上海博物館藏48號是一卷寫有多部佛經的寫卷。《上海博物館藏敦煌吐魯番文獻》第2册。上海古籍出版社。1993年。</note>
<note n="0366001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0366001">參見《敦煌學大辭典》第476頁《地藏菩薩十齋日古藏文音譯本》條目。上海辭書出版社1998年12月。</note>
<note n="0366002" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0366002"><name role="" type="person">國家圖書館</name>《敦煌石室寫經詳目續編總目》雜著部之112號，千字文號爲發七。此本未曾在《敦煌寶藏》等各類印本中公佈。此寫本僅一頁，高25.4，寬16.4釐米。分十一行寫出，標爲《地藏菩薩經十齋》，以細筆鋒寫出，書迹相當精妙。</note>
<note n="0367001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0367001">《英藏敦煌文獻》對此《十齋日儀軌》的定名不夠準確。</note>
<note n="0368001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0368001">「食」，斯5541本無。</note>
<note n="0369001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0369001">「禮佛」，原文無，據文意補。</note>
<note n="0370001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0370001">《大正藏》第13卷第783頁中。</note>
<note n="0371001" resp="#resp2" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0371001">《卍續藏》第150册第772頁上至中。臺灣新文豐出版公司，1976年。</note>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0364a0401" resp="#resp3" type="add" target="#nkr_note_add_0364a0401">繫【CB】，係【藏外】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>